Kłopoty ze skupieniem zna prawie każdy, ale ADHD ma tylko część osób. Diagnoza polega na zbieraniu historii życia i odsiewaniu innych przyczyn. Poniżej opisuję, jak to wygląda w praktyce i czego się spodziewać.
Dlaczego sama koncentracja niczego jeszcze nie przesądza
Rozproszenie to objaw, a nie diagnoza. Podobnie jak kaszel: może go dawać alergia, przeziębienie albo astma. Dlatego psycholog nie pyta od razu, czy masz ADHD. Pyta, od kiedy i w jakich sytuacjach skupienie zawodzi.
W ADHD trudności zaczynają się w dzieciństwie. Nie pojawiają się znikąd po trzydziestce. To jedna z najmocniejszych wskazówek i specjalista sprawdza ją na samym początku.
Co jeszcze odbiera zdolność skupienia
Zanim padnie rozpoznanie, trzeba wykluczyć inne powody. Część z nich da się zauważyć samodzielnie.
|
Możliwa przyczyna |
Co zwykle jej towarzyszy |
Czym różni się od ADHD
|
|---|---|---|
|
Niedobór snu |
senność w ciągu dnia, rozdrażnienie |
skupienie wraca po kilku przespanych nocach |
|
Depresja |
obniżony nastrój, utrata zainteresowań |
pogorszenie przychodzi w epizodach |
|
Lęk i stres |
napięcie, gonitwa myśli o zagrożeniach |
rozproszenie wynika z zamartwiania się |
|
Zaburzenia tarczycy |
zmiany wagi, kołatanie serca |
potwierdzają je badania krwi |
|
ADHD |
impulsywność, chaos w organizacji, objawy od dzieciństwa |
objawy są stałe i widać je w wielu obszarach życia |
Te stany mogą też występować razem z ADHD. Dlatego diagnoza bywa układanką, a nie jednym testem.
ADHD a trudności z koncentracją – jak wygląda proces diagnostyczny
Proces składa się z kilku etapów: rozmowy, oceny objawów z dzieciństwa i dorosłości, wykluczenia innych przyczyn oraz pisemnej opinii. Tempo zależy od placówki i dostępnych terminów.
-
Rozmowa wstępna o tym, co przeszkadza na co dzień.
-
Wywiad o dzieciństwie i szkole.
-
Ustrukturyzowane narzędzie diagnostyczne.
-
Wykluczenie innych przyczyn, czasem z konsultacją lekarską.
-
Opinia na piśmie z wnioskami i zaleceniami.
Wywiad o dzieciństwie
Psycholog pyta o szkołę, zeszyty, spóźnienia i uwagi od nauczycieli. Często wraca motyw „zdolny, ale leniwy” albo „ciągle gdzieś odpływa”. Pomagają stare świadectwa. Pomagają też wspomnienia rodziców.
Jak działa ustrukturyzowany wywiad
Standardem w ocenie dorosłych jest wywiad oparty na kryteriach ADHD. Specjalista przechodzi z Tobą każde kryterium i prosi o konkretne przykłady z dzieciństwa oraz z dorosłości. Można to zrobić także zdalnie. Tak działa między innymi badanieadhd.pl: wizyta wideo z psychologiem, podczas której przeprowadza się test diagnostyczny DIVA-5. Opinia trafia potem na maila w ciągu 2 dni roboczych, a całość kosztuje tam 690 zł.
Czego psycholog szuka poza samym ADHD
Specjalista ocenia, czy objawy realnie utrudniają życie. Sprawdza pracę, relacje, domowe obowiązki i finanse. Samo roztargnienie, które nikomu nie szkodzi, to za mało na diagnozę.
Zwraca też uwagę na współistniejące problemy, takie jak lęk, obniżony nastrój czy kłopoty ze snem. Jeśli pojawiają się sygnały z ciała, może zalecić konsultację lekarską. Dzięki temu nie przypisuje ADHD tego, co wynika na przykład z chorej tarczycy.
Jak przygotować się do wizyty
Dobre przygotowanie skraca rozmowę i zwiększa jej trafność. Zapisz kilka konkretnych sytuacji: zgubione klucze, przekładane terminy, porzucone w połowie projekty. Konkret działa lepiej niż ogólne „mam bałagan w głowie”.
Znajdź stare świadectwa albo zapytaj bliskich, jaki byłeś jako dziecko. Spisz leki, suplementy i ilość kawy, którą pijesz. Wyśpij się przed spotkaniem, bo zmęczenie zaburza obraz.
Co dzieje się po otrzymaniu opinii
Opinia opisuje objawy i podaje zalecenia. O leczeniu farmakologicznym decyduje lekarz psychiatra, a nie psycholog. Do tego dochodzą psychoedukacja, strategie organizacji dnia i terapia.
Dla wielu dorosłych sama nazwa problemu przynosi ulgę. Nagle widać, że chaos nie wynikał z braku charakteru. To dobry punkt wyjścia do zmian, które naprawdę działają.
FAQ
Czy ADHD można rozpoznać w jednej rozmowie?
Jedno dobrze poprowadzone spotkanie może wystarczyć. Musi jednak obejmować wywiad o dzieciństwie i dorosłości, a nie tylko kilka ogólnych pytań.
Czy diagnoza online jest wiarygodna?
Liczy się rzetelność wywiadu, a nie miejsce spotkania. Psycholog powinien stosować uznane narzędzie i dokładnie pytać o przykłady z życia.
Czy potrzebuję skierowania?
Do prywatnego psychologa zwykle nie. W placówkach publicznych zasady bywają inne, więc sprawdź je przed rejestracją.
Artykuł sponsorowany
